Seachtain cover art

Seachtain

Seachtain

By: Irish Independent
Listen for free

About this listen

Scéalta, Eolas, Tuairimí; An Indo as Gaeilge.

2026 Irish Independent
Politics & Government
Episodes
  • Agóidí agus achrann: Seachtain chorraitheach sa pholaitíocht
    Apr 15 2026

    Ba é seachtain thar a bheith neamhghnách í i gcúrsaí polaitíochta, gan dabht.

    ­

    Le praghsanna breosla ag ardú go géar, shocraítear léirsithe ar fud na tíre an tseachtain seo caite.

    ­

    Chuaigh na mílte i mbun agoid agus dúnadh bóithre, cuireadh bacainn ar scaglanna ola na tíre agus is ar éigean bhí an tír ar tí stoptha ar fad.

    ­

    Faoi dheireadh, aontaíodh pacáiste ar luach breis agus €700 milliún le dul i ngleic le hardú na bhpraghasanna breosla.

    ­

    Mar sin féin, cáineadh an rialtas go géar faoin chaoi gur láimhséil siad an ghéarchéim agus cuireadh rún muiníne sa Rialtais faoi bhráid na Dála dá bharr.

    ­

    Baineadh siar as daoine freisin nuair a d’éirigh Michael Healy-Rae as a phost mar Aire Stáit go tobann, mar léiriú ar a mhíshástacht leis an Rialtas.

    ­

    Ach tá go leor ceisteanna fós le freagairt.

    ­

    An bhfuil sé d’acmhainn ag an tír €700 milliún a chur ar fáil don earnáil seo?

    ­

    Agus leis an Rialtas ag feidhmiú ar thromlach an-chaol, cén tionchar a bheas ag imeacht na Healy Rae’s ón chomhrialtas?

    ­

    Ar Seachtain, labhraíonn an comhfhreagraí polaitíochta, John Downing le Tessa Fleming.

    ­

    FOCLÓIR:

    ­

    Breosla: Fuel

    ­

    Rún: Motion

    ­

    Aighneas: Disagreement

    ­

    Agóideoirí: Protestors

    ­

    Mustar: Pomp

    ­

    Tromchúiseach: Consequential

    ­

    Meath: Decline

    ­

    Clis eacnamúil: Economic crash or breakdown

    ­

    Faoiseamh cánach: Tax relief

    ­

    Fuinneamh: Energy

    ­

    Ag géilleadh: Conceding to

    ­

    Ag teacht salach ar a chéile: At odds with each other

    ­

    Bruscar: Litter/rubbish

    ­

    Iniúchadh: Inspection or examination

    ­

    Ag fulaingt: Suffering

    ­

    Claonta: Biased

    ­

    Féinfhostaithe: Self-employed

    ­

    Cáineadh: Criticism

    ­

    ­

    ­

    ­

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    22 mins
  • Dúnmharú Denis Donaldson: 20 bliain gan freagraí ach cor úr sa chás
    Apr 9 2026

    Dúnmharaíodh Denis Donaldson, iarbhall den IRA, 20 bliain ó shin i 2006.



    Duine sinsearach a bhí ann i Sinn Féin ag tráth a raibh an páirtí ag dul ó neart go neart mar fhórsa polaitiúil sa Tuaisceart.



    Creidtear gur cara dílis de chuid Gerry Adams agus Martin McGuinness a bhí ann agus i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta tugadh post riaracháin dó i gCnoc an Anfa.



    Ach, sa bhliain 2005, tháinig sé chun solais go raibh Denis Donaldson ag feidhmiú mar spiaire ar son M15 le blianta fada.



    Theith sé go ceantar iargúlta i nDún na nGall, áit ar chuir sé faoi i dteach beag gan uisce reatha ná leictreachas.


    Is ann a thángthas ar a chorp roinnt míonna ina dhiaidh sin, agus é scaoilte faoi dhó.


    Tá go leor ceisteanna fós gan freagraí i dtaca le bás Dennis Donaldson, ceisteanna a ghoilleann ar a chlann go dtí an lá inniu.


    Agus le fear Gaeltachta cúisithe le déanaí i leith an dúnmharú - an bhfaighimid amach cé a thug an t-ordú chun é a mharú?


    Ar Seachtain, labhraíonn an t-iriseoir Áine Ní Bhreisleáin faoin scéala is déanaí sa chás.


    Foclóir:


    Spiaire: Spy


    Uisce reatha: Running water


    Pleascáin: Explosives


    Ball: Member


    Riarachán: Administration


    Ruathar: Raid


    Ag spré: Spreading


    Ag feidhmiú: Operating


    Nocht: Reveal


    Iarghúlta: Remote


    Ar an toirt: On the spot


    Freagracht: Responsibility


    Tras-teorainn: Cross border


    Corruair: Occasionally


    Ag goilliúint orthu: Weighing heavily on them


    Ceart agus cóir: Right and justice


    Brathadóir: Informer


    Ag dul i méadaíocht: Growing up


    Eiseachadadh: Extradited

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    25 mins
  • ‘Tortured, jailed, forgotten’: Robáil traenach Sallins 50 bliana ar aghaidh
    Apr 1 2026

    I 1976, tharla robáil traenach a mhairfeas i gcuimhne na ndaoine go deo.


    I lár na hoíche, ar an 30ú Márta, thaistil seachtar déag ó Bhaile Átha Cliath go Contae Cill Dara, i gcarr a bhí fuadaithe, chuig trasnú traenach bheag fada amuigh faoin tuath.


    Ag a haon a chloig ar maidin, chuaigh ceathrar acu chuig teach feirme díreach i aice leis an líne iarnróid agus chnag siad ar an doras, ag ligin orthu gur Gardaí a ba iad.


    Is ansin a choinnigh siad bean, fear agus triúr páiste dá gcuid faoi bhéal gunna.


    Dhá uair a chloig níos déanaí, bhí traen poist ar an bhealach ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, nuair a phléasc an geaing an iarnród taobh thiar den teach feirme agus tháinig an traen chun stopadh.


    Choinnigh siad an tiománaí agus an criú traein faoi bhagairt.


    Chuaigh siad ar bord agus ghoid dhá chéad míle punt, tuairim ar milliún euro sa lá atá inniu ann.


    An rud a tharla ina dhiaidh sin áfach, ba chúis náire agus conspóide é don Stáit.


    Cúisíodh triúr fear as robáil nach raibh aon páirt acu ann agus maireann na hiarmhairtí go fóill d’Osgur Breathnach,do Nicky Kelly agus do Brian McNally.


    Ar Seachtain amharcann Íte Ní Chionnaith, iar-léachtóir iriseoireachta agus iar-bhall den IRSP, siar ar an chonspóid lena dearcadh féin a thabhairt ar an robáil agus ar an mhéid a thit amach ina dhiaidh.



    Foclóir:


    Faoi bhéal gunna: At gunpoint


    Ráiteas: Statement


    Pleascáin: Explosives


    Iomrall ceartais: Miscarriage of justice


    Gabh: Arrest


    Baill: Members


    Droch-íde: abuse or ill treatment


    Bagairt: Threat


    Seán: Deny


    Cuireadh iachall orthu: They were forced to


    Fianaise: Evidence


    An Chúirt Choiriúil Speisialta: The Special Criminal Court


    Éadóchasach: Hopeless


    In ainneoin: Despite


    Ciontach: Guilty


    D’éalaigh sé: He escaped


    Achomharc: Legal appeal


    Ciontú: Conviction


    Cuir ar neamhní: To quash


    Cúiseanna daonna: Humanitarian grounds

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    Show More Show Less
    26 mins
No reviews yet